Blog 27 maart 2026

AquaNL dag 2: Water in de circulaire economie

Op woensdag 18 maart stond het KWR-programma op Aqua Nederland in het teken van WiCE: Water in de Circulaire Economie. De dag liet zien hoe onderzoek naar flexibiliteit in drinkwaterassets, circulaire terugwinning van grondstoffen en slimme membraantechnieken samenkomen om concrete, opschaalbare oplossingen te creëren. Presentaties en gesprekken benadrukten één rode draad: samenwerking over sectorgrenzen heen is cruciaal om technische innovaties daadwerkelijk maatschappelijk en economisch inzetbaar te maken. In deze blog vertellen onze onderzoekers hun ervaringen van dag 2 van AquaNL.

Flexibiliteit in water – Daniël Bakker

Ik vond het heel leuk om op woensdag 18 maart op de beurs te staan, waar ons WiCE programma in de schijnwerpers stond. Ik kwam daar met een missie. Ik wilde namelijk graag verder werken aan het opzetten van een onderzoekslijn gericht op het vinden en toepassen van flexibiliteit in de bedrijfsprocessen van de drinkwaterbedrijven. Bovendien was ik heel benieuwd welke andere dingen drinkwaterbedrijven doen om hun energiehuishouding zo goed mogelijk in te richten. Wellicht met zonnepanelen, of batterijen?

Ik heb samen met Joost Bouten van Vitens gepresenteerd over het onderzoek dat wij hebben gedaan naar flexibiliteit in de aansturing van waterassets. Bovendien hebben we uitgelicht wat we op dat vlak in de komende periode willen gaan onderzoeken, in samenwerking met verschillende drinkwaterbedrijven maar ook andere betrokken partijen, zoals de netbeheerders. Die samenwerking over de grenzen van de sector heen, dat is binnen het WiCE onderzoeksprogramma natuurlijk ook expliciet de bedoeling. In mijn ogen cruciaal om de complexe problemen van deze tijd het hoofd te kunnen bieden.

Naast mijn presentatie heb ik veel inspiratie opgedaan door met andere te spreken over het onderwerp, zowel met experts uit de drinkwatersector, uit andere sectoren en adviseurs van verschillende bedrijven. Met de inzichten en contacten die ik heb opgedaan kan ik weer nieuwe stappen zetten!

Daniël Bakker sprak samen met Joost Bouten over ‘WiCE – Flexibiliteit in water: elektriciteitsvraagsturing in de drinkwatersector’

Circulair water en grondstoffenwinning – Kees Roest

Op woensdag was er veel aandacht voor circulariteit. Ik deelde in mijn presentatie meer over circulair waterbehandeling en grondstoffenwinning, en de sessie werd goed bezocht. Met een selectie aan recente en lopende samenwerkingsprojecten met vele partners in de watersector gaf ik inzicht in de huidige status en ontwikkelingen. Er zijn al mooie praktijkvoorbeelden van herwonnen grondstoffen die nu nuttig opnieuw ingezet worden. Ook nog genoeg uitdagingen, want de wetgeving is nu vooral nog ingericht op lineaire ketens en niet op circulariteit. In bijvoorbeeld het KNAP project richten we ons op stikstof en fosfaat uit de waterketen wat we niet alleen verwijderen, maar ook succesvol terugwinnen en toepassen als meststof. De inzichten van het KNAP project dragen bij aan het versnellen van de toepassing van deze broodnodige meststoffen en het sluiten van kringlopen. Als KWR werken we als kennissamenwerkingspartner aan het veilig benutten van de waarde van en de waarde in water, met een bijzondere focus op het creëren van systeemoplossingen, symbiose en waardeketens in de transitie naar een circulaire economie. Wat ons betreft is de circulaire economie een economie die binnen ecologisch randvoorwaarden efficiënt en maatschappelijk verantwoord omgaat met producten, materialen en hulpbronnen, zodat ook toekomstige generaties toegang tot maatschappelijke welvaart behouden. Het streven naar een circulaire economie is dus geen doel op zich, maar een middel voor toegang tot toekomstige welvaart.

Kees Roest gaf een presentatie over ‘Circulaire afvalwaterbehandeling & grondstofterugwinning’

Waarde uit concentraat – Emile Cornelissen

Op 18 maart 2026 stond AquaNL in Gorinchem in het teken van duurzame watertechnologieën. Na de inspirerende presentatie van Kees Roest over toekomstbestendig industrieel watergebruik, nam ik het podium om dieper in te gaan op een naadloos aansluitend thema: het hergebruiken van water en grondstoffen uit concentraatstromen. Als onderzoeker bij KWR Water Research Institute en gastprofessor aan Universiteit Gent zie ik hierin enorme kansen voor de circulaire economie, vooral nu omgekeerde osmose (RO)-installaties wereldwijd sterk in aantal toeneemt.

De context is helder: RO zuivert verschillende bronnen effectief, maar produceert geconcentreerde reststromen die een uitdaging vormen. Deze reststroom zit vol waardevolle componenten, maar zijn door complexe samenstelling moeilijk te verwerken. Gekoppelde selectieve scheidingstechnieken, zoals nanofiltratie gecombineerd met elektrodialyse of geavanceerde membranen, vormen hiervoor een oplossing. Door deze technieken te koppelen, vereenvoudigen we de stromen: zouten, organische stoffen en nutriënten worden gericht gescheiden.

Hierdoor kunnen we hoogwaardig water terugwinnen voor hergebruik, terwijl de reststromen een bron vormen voor bruikbare grondstoffen. Denk aan nutriënten – stikstof en fosfor – die perfect zijn voor de glastuinbouw en agro-sector. Deze kunnen dienen als meststoffen, wat de afhankelijkheid van kunstmest vermindert en bijdraagt aan duurzame landbouw.

Emile Cornelissen vertelde in zijn presentatie over ‘Concentraatmanagement – lozing en terugwinning resources’

Een ander sprekend voorbeeld zijn vrije vetzuren (VFA’s) uit voedselafval. Deze kortketen zuren, geproduceerd via anaerobe fermentatie van voedselafval, lenen zich uitstekend voor bioplastics zoals PHA, biobrandstoffen of chemicaliën. Zelfs zuren en basen kunnen uit geconcentreerde stromen worden gewonnen via (bipolaire)elektrodialyse, voor gebruik in de chemische industrie.

Na mijn presentatie stond ik bij de KWR-stand en voerde ik boeiende gesprekken met collega’s uit de sector, van watertechnologen tot industrie‑experts. Iedereen benadrukte de urgentie van slimme concentraatbehandeling. Zulke innovaties maken waterbeheer niet alleen kostenefficiënter, maar ook toekomstbestendiger. AquaNL bevestigde voor mij: met slimme membraantechnologie kunnen we concentraatproblemen aanpakken en tegelijk waarde creëren. Laten we die transitie voortzetten voor schoon water en een circulaire toekomst.

Bram Hillebrand sprak over ‘Opwarming in het drinkwaternet’

Joep van den Broeke vertelde over ‘WiCE: Collectief onderzoeksprogramma op het snijvlak van water, energie, grondstoffen en omgeving’