Nieuwe routekaart moet innovatie in waterkwaliteitsbeheer versnellen

Volgens Anne Hummelen, directeur van TKI Watertechnologie, is de routekaart bedoeld om richting te geven aan de volgende stap: “Innovatie in waterkwaliteitsmetingen is volop in beweging, ook in de innovatieprojecten van TKI Watertechnologie. De routekaart laat zien dat de grootste opgave niet meer alleen de meettechnologie is, maar het vertalen van data naar inzichten en acties die bijdragen aan een betere waterkwaliteit.”

De routekaart komt op een cruciaal moment. Met de naderende deadline van de Kaderrichtlijn Water (KRW) in 2027 groeit de zorg dat Nederland de waterkwaliteitsdoelen niet tijdig haalt. Dit kan gevolgen hebben voor natuur, volksgezondheid, economische ontwikkeling en vergunningverlening. Net als het Rapport Wennink waarschuwt de routekaart dat zonder aanvullende maatregelen een situatie kan ontstaan die vergelijkbaar is met de impact van de stikstofcrisis.

“IenW zoekt betaalbare, innovatieve meettechnieken om de kwaliteit van Nederlandse wateren en waterketen betrouwbaar, fijnmazig en continue te kunnen meten. Dat is belangrijk met het oog op het halen van de KRW-doelen. We moeten daar gezamenlijk de schouders onder zetten, daarom is het mooi dat deze routekaart betrokkenen in de waterwereld en de overheid dichterbij elkaar brengt”, aldus Martin van Gelderen, afdelingshoofd Stoffen en Waterketen bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Afbeelding 1. Martin van Gelderen (links), afdelingshoofd Stoffen en Waterketen bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, en Joep van den Broeke (rechts), co-auteur routekaart en Programmamanager van TKI Watertechnologie.

Van meten naar weten én handelen

Centraal in de routekaart staat het concept van actiegericht meten: het sneller verzamelen, verwerken en vertalen van waterkwaliteitsgegevens naar concreet handelingsperspectief. Het uitgangspunt is daarbij: weten wat je moet en meten wat je doet. Door inzet van innovatieve sensoren, remote sensing, kunstmatige intelligentie, digitale tweelingen en infrastructuur voor data- en informatievoorziening kunnen afwijkingen sneller worden gesignaleerd. Ook kunnen bronnen van vervuiling beter worden geïdentificeerd, passende maatregelen gerichter worden gekozen en de effecten daarvan directer worden gevolgd.

Volgens de routekaart komt de benodigde innovatie nog onvoldoende snel en in samenhang tot stand. Daarom pleit de routekaart voor een meerjarige en gecoördineerde aanpak, waarin overheid, kennisinstellingen, waterbeheerders en bedrijfsleven samenwerken aan nieuwe meettechnologieën, een nationale data-infrastructuur, expertsystemen voor besluitvorming en praktijkgerichte fieldlabs. Hiervoor zijn regie, samenwerking en langjarige investeringen nodig. Daarmee moet de innovatiekracht worden versterkt die nodig is om waterkwaliteitsuitdagingen effectief aan te pakken en toekomstige waterkwaliteitscrises te voorkomen.

Met de routekaart wil TKI Watertechnologie richting geven aan de ontwikkeling en toepassing van oplossingen voor een slimmer en effectiever waterkwaliteitsbeheer in Nederland. De routekaart moet daarbij het startpunt vormen voor intensievere samenwerking en verdere ontwikkeling op het gebied van actiegericht meten.

Fieldlabs brengen innovatie naar de praktijk

Ook VPdelta, het partnerprogramma voor klimaatadaptatie van de TU Delft, bevestigt vanuit zijn praktijkervaring dat samenwerking en het bundelen van kennis en innovatiekracht essentieel zijn. Jos Verdoold, heemraad van Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard en VPdelta stuurgroeplid, benadrukt de belangrijke rol die fieldlabs, zoals Diergaarde Blijdorp, kunnen spelen in het versnellen van innovatie: “In fieldlab Diergaarde Blijdorp komt al veel innovatiekracht samen. Het is waardevol om binnen ons eigen beheergebied zo’n plek te hebben waar onderzoek plaatsvindt en waar, samen met innovatieve bedrijven en collega’s van het waterschap wordt geëxperimenteerd met nieuwe manieren van monitoring.”

Daarnaast biedt het fieldlab ook relevante inzichten voor de wetenschap, Doris van Halem (hoogleraar drinkwaterkwaliteit aan de TU Delft): “Mijn wetenschapshart gaat sneller kloppen van zo’n proeftuin om betere inzichten te verkrijgen. En mijn ingenieurshart wordt erg blij om op basis van die inzichten met concrete oplossingen aan de slag te gaan”. Vanuit het Hoogheemraadschap van Delfland kwam ook goed nieuws. Hoogheemraad Stijn van Boxmeer maakte bekend dat de komende twee jaar, in samenwerking met de TU Delft, verdere invulling gegeven zal worden aan Diergaarde Blijdorp als fieldlab.

Over TKI Watertechnologie

TKI Watertechnologie brengt bedrijven, kennisorganisaties en overheden samen om kennis en innovaties in de watertechnologie naar de praktijk te vertalen. Samen werken zij aan innovaties die bijdragen aan het verbeteren van de waterkwaliteit en waterbeschikbaarheid en aan een klimaatpositieve waterketen.