Nieuws

Nieuwe EU-regels voor afvalwater stellen kandidaat-lidstaten voor flinke uitdaging

Uit een nieuwe studie in Nature Water, waar KWR’s distinguished scientist Dragan Savić aan mee werkte, blijkt welke gevolgen de aangescherpte Europese eisen voor afvalwaterzuivering hebben voor kandidaat-lidstaten van de EU. Tegelijkertijd bieden deze eisen kansen om de milieuprestaties te verbeteren en de noodzakelijke vooruitgang te versnellen.

De herziene Europese Richtlijn Stedelijk Afvalwater (Urban Wastewater Treatment Directive, UWWTD) stelt strengere eisen aan de zuivering van afvalwater. Het doel is om vervuiling terug te dringen en de waterkwaliteit te verbeteren. De nieuwe regels leggen de lat echter ook hoger voor landen die willen toetreden tot de Europese Unie. De studie onderzoekt de gevolgen van deze aangescherpte eisen voor EU-kandidaat-lidstaten en buurlanden. De auteurs brengen de verschillen in kaart tussen EU-lidstaten, kandidaat-lidstaten en buurlanden wat betreft de voortgang op VN-duurzaamheidsdoelstelling 6 (Schoon water en sanitair).

Nog een lange weg naar naleving van de regels

Voor kandidaat-lidstaten is het een flinke opgave om hun wet- en regelgeving en afvalwaterzuivering aan te passen aan de herziene richtlijn. De nieuwe regels vervangen het wettelijke kader uit 1991 en voorzien in een gefaseerde overgangsperiode die doorloopt tot 2045. De zuiveringseisen zijn gekoppeld aan inwonerequivalenten (i.e.), een standaardmaat voor de hoeveelheid organische afvalwaterbelasting die per persoon wordt geproduceerd.

Dit betekent dat het afsluiten van hoofdstuk 27 van de EU-toetredingsonderhandelingen, dat betrekking heeft op milieu en klimaatverandering, om meer vraagt dan alleen de toezegging om in de toekomst aan de normen te voldoen. Landen moeten aantonen dat zij beschikken over geloofwaardige plannen, betrouwbare gegevens en voldoende juridische, bestuurlijke en financiële capaciteit om de omslag nu al in gang te zetten.

Wie betaalt voor geavanceerde afvalwaterzuivering?

Een andere belangrijke verandering betreft de verwijdering van microverontreinigingen, waaronder resten van geneesmiddelen en cosmetica. Volgens de herziene richtlijn moeten producenten in deze sectoren via een systeem van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) naar verwachting 80% van de kosten voor de vierde zuiveringsstap financieren.

De bijdrage wordt collectief berekend, op basis van de hoeveelheid stoffen die op de markt worden gebracht en de mate waarin deze schadelijk zijn. De regeling dekt zowel de investerings- en operationele kosten als de kosten voor monitoring.

Dit financieringsmechanisme leidt tot stevige discussies. Farmaceutische producenten hebben de betreffende bepalingen aangevochten bij het Hof van Justitie van de Europese Unie. Volgens hen sluit de regeling onvoldoende aan bij het principe ‘de vervuiler betaalt’ en legt zij een onevenredig zware financiële last bij producenten van generieke geneesmiddelen. Ook waarschuwen zij dat de extra kosten de beschikbaarheid van essentiële geneesmiddelen in Europa onder druk kunnen zetten.

Regelgevingsdruk als aanjager van vooruitgang

De nieuwe eisen vormen een aanzienlijke uitdaging, vooral voor landen met een beperkte afvalwaterinfrastructuur en weinig financiële middelen. Tegelijkertijd bieden ze kansen om investeringen te versnellen, het milieubeleid te versterken en de samenwerking binnen Europa te verbeteren.

Dragan benadrukt: “Strengere eisen voor afvalwaterzuivering moeten niet alleen worden gezien als een obstakel op het gebied van regelgeving, maar juist als een kans om de transformatie van de watersector te versnellen. Daarvoor is meer nodig dan alleen investeren in zuiveringsinstallaties. Het vraagt om een integrale aanpak waarin technologie, institutionele capaciteit, goed bestuur en langetermijnplanning samenkomen. Het ondersteunen van deze transitie komt niet alleen de kandidaat-lidstaten ten goede, maar ook de waterkwaliteit en het aquatisch milieu in heel Europa.”

De studie onderstreept dat het realiseren van de Europese ambities op het gebied van water vraagt om gezamenlijke actie, kennisuitwisseling en een langdurige inzet. Dat geldt zowel voor de huidige EU-lidstaten als voor de landen die zich bij de Europese Unie willen aansluiten.

Hier vind je de publicatie in Nature Water.

delen