PFAS in drinkwater: waarom een waterfilter thuis geen oplossing is

De meest gebruikte technieken in waterfilters voor thuis zijn actieve koolfiltratie en omgekeerde osmose. “Drinkwaterbedrijven zetten actieve kool in, in filters van zo’n vijf meter hoog,” aldus Hofman. “Huishoudelijke filters zijn met een filterbed van slechts 10 tot 20 centimeter veel kleiner. Bovendien blijken PFAS lastig te verwijderen met actieve kool. Kleine PFAS, zoals trifluorazijnzuur (TFA), worden vrijwel niet geadsorbeerd. Grotere PFAS worden aanvankelijk wel afgevangen, maar slechts gedurende een beperkte periode.”

Actieve kool

Drinkwaterbedrijven vervangen hun actieve kool vaak. Uiteraard gebruiken ze deze filters ook om andere verontreinigingen te verwijderen, maar als er PFAS aanwezig is, moeten ze de filters vervangen, terwijl ze voor andere stoffen wel bruikbaar zijn. Hofman: “In het begin zal de kool van een consumentenfilter er nog wel wat PFAS uit halen, maar na korte tijd is deze verzadigd met PFAS en werkt het filter niet meer. Dit gebeurt sneller dan bij andere verontreinigingen, maar levensduur en vervangingsadvies zijn hier wel op gebaseerd, niet op PFAS. Deze filters zijn ontwikkeld voor landen waar de kraanwaterkwaliteit niet goed is, niet voor Nederland, waar het kraanwater deze verontreinigingen niet bevat.” Een ander groot nadeel van de waterfilters is dat de gebruikte koolfilters naar een gewone afvalverwerking gaan, die PFAS niet kan afbreken, waardoor ze opnieuw in het milieu terechtkomen. Koolfilters van drinkwaterbedrijven gaan naar een gespecialiseerd afvalverwerkingsbedrijf.

Omgekeerde osmose

Naast actieve kool kan met omgekeerde osmose ook kleine PFAS worden verwijderd. “Bij omgekeerde osmose wordt alles uit het water verwijderd,” aldus Roberta. “Maar doordat het water geen mineralen meer bevat, voldoet het niet meer aan de wettelijke kwaliteitseisen voor drinkwater. Het drinken van dit water is dan niet gezond, tenzij je die mineralen op een andere manier aanvult. Bovendien gooi je voor elke 3 liter gezuiverd water 7 liter kostbaar water weg. Ook ontstaat er een PFAS-houdende afvalwaterstroom. Ten slotte kunnen bacteriën bij onvoldoende onderhoud in filters groeien, waardoor de microbiologische waterkwaliteit verslechtert, zoals Hofman al eerder in de media toelichtte.

Vakartikel verwijderen en afbraak van PFAS

In een recent H₂O-vakartikel beschrijven Hofman en collega-onderzoekers dat verdere verwijdering en afbraak van PFAS in de drinkwaterproductie complex is. Technieken zijn beschikbaar en volop in ontwikkeling, maar brengen uitdagingen met zich mee op het gebied van effectiviteit, reststromen, energieverbruik en duurzaamheid. De belangrijkste oplossing ligt daarom bij de bron: het voorkomen van verdere PFAS-uitstoot. Tegelijkertijd blijft KWR onderzoeken hoe we PFAS effectiever en duurzamer uit water kunnen verwijderen en afbreken.