Waterhergebruik en waterkringloopsluiting

De beschikbaarheid van voldoende en betrouwbaar zoetwater staat wereldwijd onder druk. Klimaatverandering, verslechterde waterkwaliteit, bodemdaling, bevolkingsgroei en toenemende watervraag zorgen voor nieuwe uitdagingen in het waterbeheer. In dit licht groeit de urgentie om water slimmer te gebruiken en kringlopen te sluiten. 

Waterhergebruik en waterkringloopsluiting zijn daarbij essentiële strategieën en bieden oplossingen om de druk op zoetwaterbeschikbaarheid te verlichten. Door gezuiverd afvalwater opnieuw in te zetten voor landbouw, industrie of zelfs drinkwaterproductie, wordt de afhankelijkheid van natuurlijke bronnen verminderd. KWR onderzoekt en ontwikkelt strategieën, technologieën en methoden om deze transities robuust, veilig en duurzaam vorm te geven.  

Projecten zoals Urban Waterbuffer, COASTAR en de Bedrijfsoverstijgende Water-Matchmaker dragen bij aan een robuuste en veerkrachtige watervoorziening en tonen hoe hergebruik en buffering in de ondergrond kunnen helpen om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen – ook in tijden van schaarste. 

Waarom kringloopsluiting? 

De klassieke waterketen – van inname tot lozing – is niet langer houdbaar. Door waterstromen lokaal of regionaal te sluiten, kunnen we water beschikbaar houden waar en wanneer het nodig is. Dit vraagt om een structurele verandering op systeemniveau én om slimme keuzes op lokaal niveau. KWR ondersteunt deze transitie met kennis over waterkwaliteit, bodem, zuivering, leidingtransport, systeemanalyses, 
watervraag en toekomstverkenningen. 

Waterhergebruik: van afvalwater naar waardevolle bron 

Gezuiverd stedelijk en industrieel afvalwater wordt steeds vaker gezien als een betrouwbare alternatieve zoetwaterbron. KWR werkt aan technologieën en systemen voor veilige en efficiënte zuivering, terugwinning van grondstoffen en herverdeling van water.  

Enkele voorbeelden van projecten waarin dit in de praktijk wordt gebracht zijn: 

• HomeWaterLab: Een praktijkgerichte opzet waarin experimenteren met decentrale zuivering en hergebruik mogelijk zijn. 

• Waterbewust bouwen (circulaire proeftuinen), veilig water uit alternatieve bronnen en Radicaal Nieuwe Bronnen: Gebruik van regen- en grijswater op huis of wijkniveau voor laagwaardige toepassingen, gezuiverd effluent (van industrieel proceswater of rioolwater) voor centrale drinkwatervoorziening. 

• Waterrotonde Eerbeek: zuivering van proceswater van papier- en kartonfabrieken en herwinning restproducten voor hergebruik. 

• Waterhergebruik zuivelindustrie: Hergebruik van restwater uit de zuivelindustrie voor landbouw en watersysteem.  

• Sluiten watercyclus Noord-Holland: Om de watercyclus te kunnen sluiten moet effluent vergaand worden gezuiverd inclusief verwijdering van organische microverontreinigingen. 

 

Voordelen van circulaire waterprojecten 

Circulaire waterprojecten bieden tal van voordelen, zowel ecologisch als economisch en maatschappelijk: 

• Verhoogde watervoorzieningszekerheid: Door lokaal water te hergebruiken, wordt de afhankelijkheid van externe bronnen verminderd. 

• Klimaatadaptatie: Kringloopsluiting helpt om beter om te gaan met droogte, hitte en piekbuien. 

• Grondstoffen- en energieterugwinning: Via innovatieve technieken kunnen nutriënten, warmte en andere waardevolle stoffen uit afvalwater worden teruggewonnen. 

• Ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid: Slimme wateroplossingen dragen bij aan groenere, koelere en gezondere steden. 

• Maatschappelijke betrokkenheid: Circulaire projecten stimuleren samenwerking tussen burgers, bedrijven en overheden. 

Waterkwaliteit en gezondheid 

Bij waterhergebruik en waterkringloopsluiting staat de bescherming van de volksgezondheid centraal. KWR onderzoekt hoe mogelijke risico’s van ziekteverwekkers en verontreinigende stoffen effectief beheerst kunnen worden, bijvoorbeeld via geavanceerde zuiveringstechnieken en monitoring. Ontwikkelingen zoals non-target screening en AquaPriori helpen om onbekende stoffen vroegtijdig te detecteren en hun gedrag in de keten te voorspellen. Ook wordt gekeken naar opkomende pathogenen, hoe je risico’s kunt beheersen en de effectiviteit van barrières in het zuiveringsproces. Door deze kennis te combineren met risicobeoordeling en governance, draagt KWR bij aan veilig water(her)gebruik in industrie, landbouw en indirect ook bij drinkwaterproductie. 

Technologie en governance hand in hand 

Technologische innovatie is belangrijk, maar niet voldoende. Governance, organisatie en maatschappelijke acceptatie zijn minstens zo cruciaal. KWR onderzoekt hoe besluitvorming, regelgeving en samenwerking kunnen bijdragen aan succesvolle implementatie van kringloopsluiting. Denk aan Transformatief Omgevingsmanagement, waarin nieuwe vormen van samenwerking worden verkend. Zo helpen we waterbeheerders om robuuste én adaptieve strategieën te ontwikkelen voor een duurzame waterkringloop. 

 

Legitimering van waterhergebruik en maatschappelijke integratie 

In de transitie naar de circulaire economie worden veelbelovende technologieën ontwikkeld voor het hergebruik van water en de daarin aanwezige voedingsstoffen en energie. Een van de belangrijkste uitdagingen is het opschalen van circulaire wateroplossingen met aandacht voor maatschappelijke integratie en wettelijke verplichtingen. Hoe kunnen we dergelijke oplossingen socio-technologisch legitimeren op basis van ondersteunende regelgeving en institutioneel vertrouwen?  

KWR onderzoekt en identificeert legitimeringsstrategieën die dit institutioneel vertrouwen kunnen versterken en die kunnen zorgen voor de maatschappelijke integratie van waterhergebruik. Een voorbeeld hiervan is een oriënterend onderzoek naar de acceptatie van waterhergebruik. Ook is het kader van wettelijke verplichtingen voor water gerelateerd hergebruik beschreven. De geïdentificeerde succesvolle legitimeringsstrategieën beschrijven de acties die kunnen worden ondernomen om de acceptatie en adoptie van water gerelateerd hergebruik te vergroten. Bijvoorbeeld de creatie van ambassadeurs binnen de watersector door kwaliteitsresultaten van monitoringprocedures en meetsystemen te delen. Een samenspel van de met elkaar verbonden strategieën werkt het krachtigst. 

Duurzaamheid en besluitvorming 

Waterhergebruik en waterkringloopsluiting vragen om duurzame keuzes die rekening houden met ecologische, economische en sociale aspecten. KWR ontwikkelt kennis en tools die waterbeheerders ondersteunen bij het maken van zulke integrale afwegingen. Denk aan kosten-batenanalyses, milieueffectbeoordelingen en governance-instrumenten die helpen bij het ontwerpen van circulaire watersystemen.  

In onderzoeksprogramma’s zoals WiCE en projecten zoals ANCHOR worden duurzaamheid en hergebruik gekoppeld aan praktijktoepassingen. Daarnaast ontwikkelt KWR-methoden voor besluitvorming onder diepe onzekerheid, zoals DAPP (Dynamic Adaptive Policy Pathways), waarmee strategieën kunnen worden verkend die flexibel inspelen op toekomstige ontwikkelingen. Deze aanpak is essentieel bij investeringen in infrastructuur en technologieën voor hergebruik, waarbij onzekerheden over klimaat, regelgeving en gedrag een grote rol spelen. Door wetenschap, praktijk en beleid te verbinden, draagt KWR bij aan robuuste en toekomstbestendige keuzes voor een duurzame waterkringloop. 

Meer weten over waterhergebruik en waterkringloopsluiting? 

Hergebruik van water kan voordelen bieden. KWR onderzoekt hoe dit veilig, economisch, milieuvriendelijk en sociaal acceptabel kan, kijkend naar het hele watersysteem. Volg onze nieuwspagina en blijf op de hoogte van de nieuwste inzichten, tools en praktijkvoorbeelden.