project

Duurzame, gedragen oplossingen voor een toekomstbestendige veenpolder

Perspectief in de Polder

Expert(s):
Nicolien van Aalderen MSc, dr.ir. Andrew Segrave

  • Startdatum
    01 dec 2017
  • Einddatum
    31 dec 2020
  • Opdrachtgever
    Waternet/waterschap AGV
  • samenwerkingspartner(s)
    Universiteit van Amsterdam

Met het project ‘Perspectief in de Polder’ brengen KWR en de Universiteit van Amsterdam duurzame, gedragen oplossingen voor een toekomstbestendige veenpolder in kaart. Hiervoor wordt in deze eerste projectfase een verkenning uitgevoerd naar de probleemdefinities, toekomstvisies en beweegredenen van verschillende belanghebbenden in de veenpolder. Uit deze visies komen mogelijkheden voor gedragen oplossingen naar voren, die met belanghebbenden worden besproken aan een gezamenlijke “poldertafel”. In de tweede fase van het project worden deze oplossingsrichtingen verder en concreter uitgewerkt.

De problematiek van zakkende veenpolders

Veenpolders staan onder toenemende hydraulische spanning. Al eeuwenlang wordt bemaling toegepast om veenpolders droog, bewoonbaar en bewerkbaar te maken. Door deze (onder)bemaling klinkt veen in en treedt bodemdaling op. Met alle gevolgen van dien. De druk op dijken neemt toe en wateroverlast treedt sneller op. Zout kwel stijgt op, waardoor de waterkwaliteit afneemt. Bovendien gaat er met de afbraak van veen veel biodiversiteit en historische kennis verloren. Tot nu toe is altijd met peilbeheer een optimale balans gevonden tussen verschillende belangen in de veenpolder (agrarisch, ecologie, wonen, recreatie). Maar in de toekomst zal de druk op polders verder toenemen door voortgaande bodemdaling, klimaatverandering en ruimte-schaarste. Tegen deze achtergrond onderzoeken wij in opdracht van het waterschap Amstel, Gooi en Vecht en Waternet gedragen oplossingen voor een toekomstbestendige veenpolder, die tegemoet komen aan de behoeften van verschillende belanghebbenden.

Participatieve verkenning

In de eerste fase van het project (2018) is er een participatieve verkenning uitgevoerd. In deze verkenning werden probleemdefinities, toekomstvisies en beweegredenen van verschillende belanghebbenden opgehaald via interviews met betrokken partijen. Op basis van de resultaten onderzoeken wij de ruimte voor gedragen oplossingsrichtingen. Deze oplossingsrichtingen werden samen met belanghebbenden besproken aan een “poldertafel”.

Governance pilots

In de tweede fase van het project (2020) worden de oplossingsrichtingen uit fase 1 verder en concreter uitgewerkt in drie pilots. In deze pilots zullen drie verschillende governance arrangementen worden getest: (1) centrale sturing, waarbij overheden ontwikkelingen sturen via ruimtelijke ordening; (2) marktsturing, waarbij marktinstrumenten worden ingezet om bouwplannen te sturen; en (3) regionale autonomie, waarbij geëxperimenteerd wordt met nieuwe vormen van regionale autonomie. In de pilots zal worden getest in hoeverre het toepassen van ontwikkelde governance arrangementen leidt tot de ontwikkeling van gedegen, gedragen en effectieve maatregelen voor de deelopgaven in ieder gebied.

RIO-methode

Leidraad voor het project is een methode voor het interactief ontwerpen van vernieuwende oplossingen. Deze RIO-methode heeft drie uitgangspunten:

  • Het is een reflexieve aanpak (‘R‘). Er vindt continue reflectie plaats. Hierbij kan buiten bestaande denkkaders worden gedacht: ongebruikelijke oplossingen worden serieus overwogen, en structurele aanpassingen worden niet op voorhand uitgesloten.
  • Er wordt interactief gewerkt (‘I‘). Samen met belanghebbenden worden uitdagingen geformuleerd en oplossingen gezocht waarin verschillende perspectieven zijn vertegenwoordigd. Haalbaarheid en aanvaardbaarheid worden gezamenlijk geëvalueerd.
  • Ontwerpen (‘O’) van oplossingen gebeurt iteratief, waarbij mogelijke oplossingen steeds een stukje verder worden uitgewerkt en deze in meer- of mindere mate kunnen veranderen.