Kennisdossier Watertransitie en drinkwater

• 

  Wat is de watertransitie?

  De watertransitie wordt in de watersector op verschillende manieren geïnterpreteerd. Zo hebben verschillende actoren verschillende ideeën over de opgave die centraal staat, hoe de regie gevo...

  Lees verder over Wat is de watertransitie?
• 

  Drinkwaterbesparing

  Zuinig omgaan met water is één van de pijlers van de watertransitie. Het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing (IenW, 2024) heeft als doel om te komen tot 20% minder drinkwatergebrui...

  Lees verder over Drinkwaterbesparing
• 

  Waterbewuste technologie in huis

  Zoet water dat vrijelijk beschikbaar is voor menselijk gebruik wordt schaarser. Een waardevol onderdeel van de watertransitie kan zijn om in huis zuiniger met water om te gaan. Bij nieuwbouw...

  Lees verder over Waterbewuste technologie in huis
• 

  Bron- en keten aanpak

  Om de vervuiling van het watersysteem tegen te gaan is een bron- of ketenaanpak heel waardevol. In 2016 is bijvoorbeeld gestart met de Ketenaanpak Medicijnresten uit water waarin de minister...

  Lees verder over Bron- en keten aanpak
• 

  Ruimte voor drinkwater

  Het toekomstbestendig maken van het drinkwatersysteem doet – net als veel andere ruimtelijke functies – een beroep op de fysieke ruimte. Dat vraagt om een verandering in zowel de ruimtelijke...

  Lees verder over Ruimte voor drinkwater
• 

  Drinkwater in het landschap

  De watertransitie vraagt om slimme keuzes in de inrichting van land en water. Een landschappelijk perspectief kan deze verandering vormgeven met oog voor de interacties tussen fysieke, bestu...

  Lees verder over Drinkwater in het landschap
• 

  Nieuwe afwegingen in het watersysteem

  Droogte, verzilting en intensief landgebruik leiden tot steeds grotere uitdagingen in de zoetwatervoorziening in Nederland en Vlaanderen. Noodzakelijkerwijs verschuift voor de benodigde wate...

  Lees verder over Nieuwe afwegingen in het watersysteem

Wat is de watertransitie?

De watertransitie wordt in de watersector op verschillende manieren geïnterpreteerd. Zo hebben verschillende actoren verschillende ideeën over de opgave die centraal staat, hoe de regie gevoerd wordt, de integraliteit van de opgave, de diepte van de verandering, de veronderstelde planbaarheid van de transitie, de kernwaarden die centraal staan bij de implementatie van de transitie, en de instrumenten die worden toegepast in de uitvoering.

Meer inzicht in de werking van en veranderingen in het watersysteem kan helpen de watertransitie vorm te geven en strategische coalities te vormen. Hierbij spelen verschillende perspectieven van stakeholders, maar ook groepen binnen het waterbedrijf (bijvoorbeeld omgevingsmanagers) een belangrijke rol.

Download de factsheet ‘Watertransitie’.

 

 

Experts:

Public design, gebiedsprocessen, transities

Nicolien van Aalderen MSc

Toekomstverkenning en strategieontwikkeling

dr. ir. Andrew Sergrave

Juridische en governance-aspecten van de watertransitie

dr. Jan Starke

 

Drinkwaterbesparing

Zuinig omgaan met water is één van de pijlers van de watertransitie. Het Nationaal Plan van Aanpak Drinkwaterbesparing (IenW, 2024) heeft als doel om te komen tot 20% minder drinkwatergebruik in 2035. Voor huishoudens betekent dat een afname van 129 naar 100 liter drinkwater per persoon per dag (lpppd). Om dit doel te halen zijn juridische, economische en gedragsmaatregelen nodig. Het vraagt een gezamenlijke inspanning van drinkwatergebruikers (huishoudens, bedrijven, landbouw), overheden en drinkwaterbedrijven.

Download de factsheet ‘Drinkwaterbesparing’.

 

Experts:

Governance

ir. Jos Frijns

Gedragsbeïnvloeding

dr. Stefanie Salmon

 

 

Waterbewuste technologie in huis

Zoet water dat vrijelijk beschikbaar is voor menselijk gebruik wordt schaarser. Een waardevol onderdeel van de watertransitie kan zijn om in huis zuiniger met water om te gaan. Bij nieuwbouw en renovatie wordt daarnaast ook ingezet op ‘waterbewust bouwen’: technologie toepassen die helpt  bij het besparen van drinkwater. Daar zijn verschillende technologische aanvliegroutes voor: waterzuinige technologie, water hergebruiken, of alternatieve waterbronnen aanspreken. Elk van deze oplossingsrichtingen kan op huishoudelijke schaal helpen de druk op bestaande zoetwaterbronnen te verlichten. Wel wijzen onderzoek en ervaring uit dat aan lokaal waterhergebruik en aan de lokale inzet van alternatieve bronnen ook substantiële maatschappelijke kosten zijn verbonden, zoals risico’s voor de volksgezondheid, een hogere ecologische voetafdruk, hogere kosten, en onbedoelde nadelige invloeden op het stedelijke en natuurlijke watersysteem. Het is daarom belangrijk om te zorgen voor een onderbouwde balans tussen waterbewustzijn en maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Download de factsheet ‘Waterbewuste technologie in huis’.

 

Experts:

Waterinfrastructuur

dr.ir. Karel van Laarhoven

Watervraag

dr. Mirjam Blokker

Strategische besluitvorming

Henk-Jan van Alphen MSc

 

 

Bron- en keten aanpak

Om de vervuiling van het watersysteem tegen te gaan is een bron- of ketenaanpak heel waardevol. In 2016 is bijvoorbeeld gestart met de Ketenaanpak Medicijnresten uit water waarin de ministeries I en W, LVVN en VWS samen met stakeholders uit de farmacie en de zorg- en watersector de hoeveelheid medicijnresten in water proberen te beperken. Door de brede samenwerking wordt niet alleen gezorgd voor minder lozing via de rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI’s), maar ook voor meer kennis in de zorgsector over de milieu-impact van deze stoffen en een goede inzameling van niet-gebruikte medicijnen.

Download de factsheet ‘Bron- en ketenaanpak’.

 

Experts:

Hydrochemie – waterkwaliteit

dr. Inge van Driezum

Analytische chemie en toxicologie

Nienke Meekel MSc

Geohydrologie, grondwaterbescherming

dr. ir. Arnaut van Loon

 

 

Ruimte voor drinkwater

Het toekomstbestendig maken van het drinkwatersysteem doet – net als veel andere ruimtelijke functies – een beroep op de fysieke ruimte. Dat vraagt om een verandering in zowel de ruimtelijke, als sociaal-bestuurlijke inrichting van Nederland. Hierin zijn traditionele verantwoordelijkheden, taken en rollen niet altijd meer vanzelfsprekend. Op het gebied van ruimtelijke ordening zijn keuzes nodig, omdat ruimte steeds schaarser wordt. Een meer integrale aanpak is noodzakelijk om aan de complexe, meervoudige ruimteclaims te kunnen voldoen die de watertransitie met zich meebrengt.

Veel opgaven, zoals woningbouw, landbouw en natuur, hebben water als gemeenschappelijke deler. Goede afstemming over de verschillende behoeften ten aanzien van het water- en bodemsysteem is daarom noodzakelijk. Ontwikkelingen in beleid en wetgeving, zoals het in werking treden van de Omgevingswet, of principes zoals Water en Bodem Sturend (of ‘rekening houden met’), bieden handvatten om meer balans te creëren tussen de verschillende functies die een claim leggen op de leefomgeving. Dat vraagt om scherpe keuzes, waarbij bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak cruciaal in is.

Download de factsheet ‘Ruimte voor drinkwater’.

 

Experts

Public design, duurzaamheidsvraagstukken, transities

Fabi van Berkel

Rollen, omgevingsmanagement, transities

Noor van Dooren MSc

Geohydrologie, grondwaterbescherming

dr. ir. Arnaut van Loon

 

 

Drinkwater in het landschap

De watertransitie vraagt om slimme keuzes in de inrichting van land en water. Een landschappelijk perspectief kan deze verandering vormgeven met oog voor de interacties tussen fysieke, bestuurlijke en maatschappelijke landschappen. Het creëren van een klimaatrobuust watersysteem, terwijl er ook functiecombinaties met andere actoren en activiteiten worden gerealiseerd, is hierin een grote uitdaging.Ook voor drinkwater kan een landschappelijk perspectief worden gekozen. Bijvoorbeeld een drinkwaterlandschap: hierin zijn de eisen die de drinkwatervoorziening en natuur stellen aan de waterhuishouding leidend in de ruimtelijke ordening, de inrichting van het watersysteem en het waterbeheer. Daarbij wordt het vasthouden van water gecombineerd met het verbeteren van de waterkwaliteit. Andere functies dan drinkwater en natuur zijn mogelijk zolang ze passen bij de gebiedsspecifieke doelen van het drinkwaterlandschap. Dit vraagt om versterking van landschapsecologische relaties.

Download de factsheet ‘Drinkwater in het landschap’.

 

Experts:

Geohydrologie, grondwaterbescherming

dr. ir. Arnaut van Loon

Public design, gebiedsprocessen, transities

Nicolien van Aalderen MSc

Ecohydrologie, combinatie waterwinning en natuur

Mark Jalink Msc

 

Nieuwe afwegingen in het watersysteem

Droogte, verzilting en intensief landgebruik leiden tot steeds grotere uitdagingen in de zoetwatervoorziening in Nederland en Vlaanderen. Noodzakelijkerwijs verschuift voor de benodigde watertransitie ons perspectief van een lineaire kijk op watersystemen (gericht op afvoeren van water om wateroverlast te voorkomen) naar een meer circulair perspectief. Door de nuttige inzet van ‘overtollige’ waterstromen kan de zoetwatervoorziening verbeterd worden. Dit vraagt om watersysteemdenken. In het watersysteem zijn allerlei typen nieuwe verbindingen mogelijk, waarvan diverse varianten de afgelopen decennia zijn onderzocht. Qua bronnen betreft het vooral centraal gelegen reststromen, zoals RWZI-effluent en industrieel restwater, maar natuurlijke waterstromen en decentrale opties zijn ook mogelijk (hemelwater, grijswater). Ook de toepassingen zijn divers: indien goed toegepast bieden zulke nieuwe verbindingen kansen voor landbouw, industrie, ecosystemen en zelfs voor drinkwater.

Download de factsheet ‘Nieuwe afwegingen in het watersysteem’.

 

Experts:

Hydrologie – watersysteemdenken

dr. Sija Stofberg

Hydrologie – water resources management en zoetwatervoorziening

dr. Klaasjan Raat

Ecohydrologie – robuuste zoetwatervoorziening

prof.dr.ir. Ruud Bartholomeus