Column

Nieuws

Nieuwe ontwikkelingen in het gebruik van chemische analyses van afvalwater

Rioolwaterepidemiologie

Rioolwaterepidemiologie is in tien jaar uitgegroeid tot een volwassen kennisgebied dat objectieve gegevens aanlevert over het gebruik van verdovende middelen door de bevolking. Inmiddels is deze methodologie verder ontwikkeld en kent nu ook forensische, volksgezondheids- en antidopingtoepassingen. Ook kan er bijvoorbeeld een beeld mee verkregen worden van alcohol-, zoetstof- of koffieconsumptie of de blootstelling aan bestrijdingsmiddelen.

Wat is rioolwaterepidemiologie?

Rioolwaterepidemiologie verzamelt gegevens over menselijke consumptie en gebruik van middelen via chemische analyses van restanten of omzettingsproducten van die middelen in het rioolwater. Door een speciale bemonsteringstechniek van het influent dat binnenkomt bij een rioolwaterzuiveringsinstallatie worden zogenaamde 24-uurs composietmonsters verzameld. Deze worden vervolgens geanalyseerd op biomarkers, stoffen die door de mens – na consumptie van een middel – uitgescheiden worden en in het rioolwater terechtkomen. De etmaalvracht van zo’n stof wordt berekend door de gevonden concentratie te vermenigvuldigen met de totale hoeveelheid rioolwater die in 24 uur de installatie binnenkomt. De vracht wordt vervolgens gedeeld door het aantal op het riool aangesloten personen. Het zo verkregen gebruik per persoon kan van stad tot stad  vergeleken worden. Tot nu toe is de methode vooral gebruikt voor inventarisaties en om geografische – en temporele trends van verdovende middelen in kaart te brengen.

Nieuwe toepassingen

Zeer recent zijn een aantal nieuwe toepassingen van rioolwateranalyses getest en gepubliceerd. Zo is onder meerde alcohol-, nicotine- en caffeïne­consumptie in verschillende landen met elkaar vergeleken, is de humane blootstelling aan bestrijdingsmiddelen in acht Europese steden in kaart gebracht en is een maat voor oxidatieve stress gemeten, die bovendien bleek te correleren met het tabaksgebruik.

Illegaal gebruik, doping en drugslabs opsporen

KWR is nauw betrokken bij deze ontwikkelingen en heeft zelf drie nieuwe toepassingen bedacht en getest. De eerste is gebruikt om aan te tonen dat geneesmiddelen die alleen op recept verkrijgbaar zijn, ook langs niet-legale weg (internet) worden gekocht en gebruikt.

De tweede betreft het gebruik van doping onder amateursporters. Voorafgaand aan en tijdens enkele sport­evenementen zoals bodybuildingcontests is rioolwater verzameld in de steden waar de evenementen plaatsvonden. Tijdens de evenementen bleken gevaarlijke afslankmiddelen/vochtafdrijvers in aanzienlijk verhoogde concentraties in het afvalwater voor te komen.

De derde toepassing is nuttig voor forensisch onderzoek: bij lozingen van afval door (illegale) drugslaboratoria komt een scala van verbindingen in het riool terecht en ontstaat een profiel, eigenlijk een soort chemische vingerafdruk, van het syntheseproces dat gebruikt is om de drugs (meestal amfetamine of ecstasy) te maken. KWR-onderzoek heeft laten zien dat zo’n vingerafdruk inderdaad zichtbaar is in het rioolwater en kan helpen bij het opsporen van de laboratoria.

De verwachting is dat rioolwater, dat immers een schat van chemische informatie bevat en daarmee een spiegel van de samenleving vormt, in de toekomst nog veel meer benut zal gaan worden, bijvoorbeeld om de gezondheidskundige status van steden in beeld te brengen.

Ana Causanilles gepromoveerd

Op donderdag 24 mei jl. verdedigde voormalig KWR-medewerker Ana Causanilles met succes haar proefschrift, getiteld “Wastewater-based epidemiology, an analytical chemical approach for the investigation of human consumption of lifestyle chemicals” in de Agnietenkapel van de Universiteit van Amsterdam. In een levendige discussie met haar opponenten demonstreerde Ana haar kennis op het gebied van de chemische analyse van rioolwater. De gegevens die zij uit rioolwater verzamelt vertellen iets over het gebruik en de consumptie van allerlei middelen door de bevolking. Ana’s onderzoek richtte zich vooral op het gebruik van hard drugs, doping en illegaal verkregen geneesmiddelen. Zo laat zij met haar onderzoek zien dat amateursporters het gevaarlijke afslankmiddel dinitrofenol gebruiken tijdens body building evenementen en dat het erectiestoornismiddel sildenafil (bestanddeel van Viagra) in Nederland op grote schaal zonder receptuur wordt aangeschaft en gebruikt.

129669399

Video – 00:19
Waarom onderzoek je naast grote steden ook de kleine steden?

SbdiuEL2r4k

Principe rioolwaterepidemiologie.